Informator kandydata

Niepełnosprawny pracownik zatrudniony w zakładzie pracy chronionej ma niewątpliwie lepszą sytuację społeczną, niż pracownik niepełnosprawny zatrudniony na tzw. otwartym rynku.

Niepełnosprawny zatrudniony w zpchr podobnie jak niepełnosprawny zatrudniony na otwartym rynku posiada takie same podstawowe uprawnienia pracownicze. Każdy niepełnosprawny ma prawo do dodatkowej 15- to minutowej przerwy w pracy, osób tych bez zgody lekarza nie można zatrudniać w porze nocnej ani w godzinach nadliczbowych.  Niepełnosprawny w stopniu znacznym lub umiarkowanym korzysta ze skróconego czasu pracy o 1 godzinę, czyli ma prawo do 7 godzinnego dnia pracy i 35 godzinnego tygodnia pracy, ma też prawo do dodatkowego 10 dniowego urlopu wypoczynkowego oraz prawo do zwolnienia od pracy z zachowaniem prawa do wynagrodzenia  w celu uczestnictwa w turnusie rehabilitacyjnym nie częściej niż raz w roku.

W zakładach pracy chronionej prawa niepełnosprawnych są na ogół przestrzegane, a osoby niepełnosprawne w stopniu znacznym lub umiarkowanym częściej korzystają z turnusów rehabilitacyjnych niż osoby niepełnosprawne zatrudnione na otwartym rynku.

Pracodawcy prowadzący zpchr ze środków niektórych zwolnień (głównie podatku od nieruchomości i zwolnień z zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych zatrudnionych w zpchr) oraz zwolnień z niektórych  opłat tworzą zakładowy fundusz rehabilitacji osób niepełnosprawnych. Minimum 10% środków tworzących ten fundusz pracodawca musi przeznaczyć na pomoc indywidualną, czyli pomoc socjalną dla zatrudnionych niepełnosprawnych i byłych niepracujących niepełnosprawnych pracowników tego zakładu.

Niepełnosprawni pracownicy mogą więc korzystać z pomocy pieniężnej przeznaczonej przede wszystkim na:

– odpłatność za przejazd w obie strony, pobyt i leczenie w szpitalach, sanatoriach, placówkach rehabilitacyjnych,

– zakup leków i innych niezbędnych środków medycznych,

– zakup i naprawę sprzętu rehabilitacyjnego,

– adaptacje i wyposażenie mieszkań, budynków mieszkalnych jednakże stosownie do potrzeb wynikających z niepełnosprawności,

– usprawnienia fizyczne,

– odpłatność za przejazd w obie strony i pobyt na turnusie rehabilitacyjnym, a jeśli lekarz zaleci wyjazd na turnus wraz z opiekunem, to także na przejazd i pobyt opiekuna,

– odpłatność za przejazd w obie strony i pobyt na wczasach bądź wypoczynku zorganizowanym w innej formie,

- opiekę pielęgnacyjną w domu w okresie przewlekłej choroby uniemożliwiającej poruszanie się, w tym opiekę socjalno-bytową,

– zakup wydawnictw i pomocy dydaktycznych stosownie do potrzeb związanych z niepełnosprawnością,

– przewóz na zabiegi rehabilitacyjne,

– odpłatność za kształcenie lub dokształcanie, tym także w szkołach średnich i wyższych,

– odpłatność za kursy i szkolenia rozwijające pozazawodowe zainteresowania,

– opłacenie składek na indywidualne ubezpieczenia społeczne,

– odpłatność za podstawową i specjalistyczną opiekę medyczną, poradnictwo i usługi rehabilitacyjne.

Osobom  niewidomym można zrefundować ze środków zakładowego funduszu utrzymanie psa przewodnika i koszty przewodników towarzyszących tym osobom, a osobom mającym trudności w korzystaniu z  publicznych środków transportu można zrefundować koszty dojazdu z pracy i do pracy. Natomiast osobom niepełnosprawnym w stopniu znacznym lub umiarkowanym oraz w stopniu lekkim z dysfunkcją narządu ruchu można ustanowić ryczałt za używany własny pojazd mechaniczny do celów pozasłużbowych, można też sfinansować koszty ubezpieczeń komunikacyjnych.
 
W przepisach dotyczących sposobu wydatkowania środków zfron, a jest to rozporządzenie MPiPS  z 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (Dz. U. nr 254 poz. 1810 z późn. zm. ) jest też przewidziana pomoc z przeznaczeniem  na odpłatność za pobyt na koloniach, obozach i turnusach rehabilitacyjnych dzieci zatrudnionych osób niepełnosprawnych oraz niepełnosprawnych dzieci wszystkich zatrudnionych pracowników (sprawnych i niepełnosprawnych). Jest to bardzo szeroki katalog wydatków o bardzo zróżnicowanym przeznaczeniu. O wymienioną pomoc osoby sprawne ubiegające się o finansowanie odpłatności za pobyt na koloniach, obozach bądź turnusie rehabilitacyjnym niepełnosprawnych dzieci ubiegają się poprzez złożenie odpowiedniego podania o udzielenie tej pomocy, a osoby  niepełnosprawne ubiegają się poprzez złożenie wniosku, w którym podają: imię i nazwisko, numer PESEL, cel, formę i kwotę wnioskowanej pomocy. Muszą też podać uzasadnienie udzielenia pomocy i oświadczenie o dochodzie i liczbie członków rodziny pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym.
 
Na wymienione powyżej wydatki można też pracownikowi niepełnosprawnemu udzielić nieoprocentowanej pożyczki, która może zostać umorzona po udokumentowaniu przez pracownika, że została spożytkowana zgodnie z jej przeznaczeniem. 

Oczywistym jest, że tak szeroko zakreślone wydatki nie mogą być refundowane wszystkim zatrudnionym niepełnosprawnych, dlatego też każdy pracodawca prowadzący zakład pracy chronionej będący dysponentem funduszu  jest zobowiązany do opracowania zakładowego regulaminu wykorzystania tych środków. W regulaminie tym muszą być zawarte preferencje dla osób znajdujących się w gorszej sytuacji materialnej i losowej. Regulamin  musi być uzgodniony z osobami zapewniającymi doraźną i specjalistyczna opiekę medyczną, poradnictwo i usługi rehabilitacyjne na rzecz zatrudnionych osób niepełnosprawnych oraz z działającymi  w zakładzie związkami zawodowymi, a w przypadku ich braku z przedstawicielami osób niepełnosprawnych. Po ustaleniu regulaminu musi być on podany do wiadomości pracowników. Przewidziany przepisami sposób publikowania tych zasad pozwala każdemu niepełnosprawnemu pracownikowi zatrudnionemu w zakładzie pracy chronionej poznać katalog możliwych do uzyskania dodatkowych świadczeń i sposobu ubiegania się o ich otrzymanie.

Autor: Danuta Multańska

Niezależny ekspert zajmujący się pomocą publiczną dla pracodawców osób niepełnosprawnych. Publikuje w serwisie www.baza-wiedzy.pl