Informator kandydata

Realia polskiego rynku pracy zostały zdominowane przez trzy zjawiska: emigrację zarobkową, rosnącą rolę elastycznych form zatrudnienia oraz zmianę nastawienia studentów i absolwentów wkraczających na ścieżkę kariery zawodowej. Po raz pierwszy od kilku lat potencjalnym pracodawcom i przyszłym pracownikom w meandrach poszukiwań zaczyna towarzyszyć nowa jakość.

Oczekiwania finansowe

Kiedy już student lub absolwent przeszedł przez zawiłości procesu rekrutacji i wywarł pozytywne wrażenie, pora na ustalenie warunków finansowych. Darmowe staże czy praktyki cieszą się malejącą popularnością wśród młodych ludzi, stąd łatwiej teraz niż kilka lat temu zarobić w pierwszej pracy. Jak pokazała ankieta do Rankingu Kariera z Pracodawcą, największe oczekiwania płacowe są znamienne dla adeptów inżynierii, technologii (2099 zł netto), branży IT i telekomunikacji (2089 zł netto). Niewiele niższe żądania finansowe mają przyszli audytorzy (1975 zł netto) i prawnicy oraz reprezentanci branży doradczej (1947 zł netto). Najniżej cenią się osoby zainteresowane hotelarstwem i turystyką (1787 zł netto). Jednak faktyczne zarobki, które czekają na nas na starcie uzależnione są każdorazowo od indywidualnej sytuacji. Zdarzają się tak utalentowani i pełni energii młodzi pracownicy, że pracodawca już po miesiącu pracy podwyższa stawkę wynagrodzenia. Opłaca się też coraz bardziej uczestniczyć w konkursach stażowych, gdzie minimalne zarobki niejednokrotnie są wyższe od tego, co może nam zaproponować firma na rynku pracy. Przykładowo zgodnie z regulaminem konkursu „Grasz o Staż” firmy oferują praktykantom 2200 zł brutto.

Płaca realna

Badania wynagrodzeń osób rozpoczynających prace w 2007 roku wykazały, że średnia pensja w pierwszym miejscu zatrudnienia wynosi ok. 2400 zł brutto dla mężczyzn i 1840 zł brutto dla kobiet. Co dziesiąty absolwent wyższej uczelni może spodziewać się zarobków powyżej 4670 zł brutto. Na wyższe zarobki wpływają ukończone studia; pewną rolę odgrywa również niestety płeć (kobiety zarabiają mniej od mężczyzn). Globalne koncerny nadal oferują wyższe stawki niż małe i średnie przedsiębiorstwa. Podobnie sprawa ma się z firmami z przewagą kapitału zagranicznego – płacą lepiej niż polskie przedsiębiorstwa. Najkorzystniejsza lokalizacja to w odniesieniu do pierwszej pracy województwo mazowieckie, należy jednak równocześnie pamiętać o rosnących kosztach utrzymania w tym regionie. Ze względu na branże najwyższe przeciętne wynagrodzenie oferuje absolwentom branża IT i telekomunikacja – pomiędzy 1,9 a 2,1 tys. zł. Nieco mniej atrakcyjnie przedstawiają się absolwenckie wypłaty w przemyśle lekkim i ciężkim – od 1,7 do 1,8 tys. zł. Najgorzej zarabiają młodzi ludzie zatrudnieni w firmach zajmujących się edukacją, kulturą, sztuką, ochroną środowiska oraz lecznictwem – nieco powyżej 1 tys. zł. Absolwenci ekonomii, kierunków technicznych i tych związanych z nowoczesnymi technologiami mogą spodziewać się pierwszego wynagrodzenia na poziomie 2 tys. zł. Wysokość pensji jest skorelowana z dobrą znajomością języków obcych. Im lepiej posługujemy się angielskim czy niemieckim, tym większa będzie suma przelewana co miesiąc na nasze konto przez pracodawcę.

Podaż stanowisk i marzeń o karierze

W II kwartale 2007 roku odnotowano o ponad połowę więcej ofert pracy niż w tym samym okresie w roku 2006. Pracy w Polsce jest bez wątpienia coraz więcej, ale gdzie o nią najłatwiej? Ilościowo wszystkie regiony kraju bije na głowę województwo mazowieckie, ale systematycznie rośnie też liczba ogłoszeń w innych częściach Polski. Największe prawdopodobieństwo znalezienia posady mamy przede wszystkim w handlu i sprzedaży, niewiele mniejsze w przemyśle lekkim i ciężkim, następnie w bankowości, finansach i ubezpieczeniach. W ślad za nimi podąża branża IT, telekomunikacja i sektor nowoczesnych technologii. Równie często szukają pracowników firmy zajmujące się budownictwem i nieruchomościami. Ale czy młodzi ludzie wiążą swoją przyszłość akurat z tymi branżami? Okazuje się, że tylko częściowo. Jak wskazywali respondenci w przywoływanej już tutaj ankiecie na potrzeby Rankingu Kariera z Pracodawcą, najchętniej (prawie 14 proc. wskazań) wybraliby miejsce pracy w finansach i bankowości, ale już nie w ubezpieczeniach! Tam zgodziłoby się zatrudnić marne 3 proc. ankietowanych. Co ciekawe, wiodące w liczbie ofert pracy handel i sprzedaż młodzi ludzie wymieniają dopiero na piątym miejscu (11 proc. odpowiedzi). Oderwane od rzeczywistości rynku pracy jest studenckie upodobanie dla branży reklamowej i Public Relations, gdzie chciałoby się realizować ponad 13 proc. osób wchodzących na ścieżkę kariery zawodowej. Na trzecim miejscu (12,2 proc. odpowiedzi) racjonalnie pojawiają się inżynieria i technologia, w których to dziedzinach nie brakuje ofert. Jednak niemal równie pożądana (11 proc. wskazań) przez respondentów jest praca w mediach, które przecież nie dostarczają na rynek zbyt wielu propozycji zatrudnienia.

Inwestor najlepszym przyjacielem absolwenta

Według rankingu najbardziej atrakcyjnych lokalizacji dla inwestycji w Europie sporządzonego przez agencję Cushman & Wakefield Polska znalazła się na wysokiej piątej pozycji. Zdaniem ekspertów nasz kraj ma jeszcze wiele do zaoferowania zagranicznym przedsiębiorstwom, jeśli chodzi o możliwości obniżenia kosztów ich działalności. Inwestorzy coraz milszym okiem patrzą na miasta regionalne, gdzie nie ma typowych dla Warszawy problemów z dostępnością gruntów, korkami, horrendalnie wysokie ceny najmu lokali użytkowych. Nic dziwnego zatem, że w Polsce wciąż się inwestuje, zwłaszcza że w pobliżu większych miast bez trudu można znaleźć wykwalifikowanych, pracowitych i znających języki obce kandydatów do pracy. Wśród najświeższych przedsięwzięć inwestycyjnych należy wymienić m.in. budowę fabryki Daewoo w Strzelcach Opolskich, która ruszy jesienią 2009 roku. Z kolei w Poznaniu w czerwcu 2008 otworzyła swoje centrum badawcze amerykańska firma Telcordia Technologies Inc. działająca w branży IT. Tymczasem gmina Ujazd w województwie opolskim przyciągnęła francuski koncern FM Logistic, który w listopadzie 2008 r. wybuduje w pobliżu swoją bazę logistyczną. Podobne przykłady można mnożyć, ale najważniejsze, że z każdą nową inwestycją powstają kolejne miejsca pracy. W związku ze specyfiką dominujących w Polsce inwestycji spore możliwości rozwoju zawodowego mają przed sobą jak na razie osoby pragnące związać się zawodowo z księgowością, następnie operatorzy call center, a w dalszej kolejności pracownicy fizyczni.

Student wkracza na ścieżkę kariery

Kiedy myślimy o tym, czym chcielibyśmy się zajmować zawodowo, trzeba być świadomym swoich uzdolnień i mocnych stron. Każda profesja ma swoje wymagania względem kluczowych kompetencji. Bez ich spełnienia nie sprostamy oczekiwaniom przyszłego pracodawcy ani trudnościom na zmieniającym się rynku pracy. Istnieją zawody (chociażby lekarza, farmaceuty czy prawnika), w których rzeczą normalną są surowe wymogi związane z późniejszą wysoką odpowiedzialnością zawodową. W przypadku humanisty za oczywistość przyjmuje się ponadprzeciętnie rozwinięte umiejętności miękkie (np. komunikatywność) i zdolność logicznego wyciągania wniosków. Absolwent kierunku technicznego powinien mieć dla odmiany wybitną zdolność abstrakcyjnego myślenia. Za ewidentny plus inżynierów uważa się też ich twarde kwalifikacje specjalistyczne, najlepiej udokumentowane udziałem w konkretnych projektach. Popularne od dłuższego czasu studia psychologiczne i socjologiczne wyrzucają na rynek pracy zgraję absolwentów, którzy mają na tyle szerokie horyzonty, że radzą sobie nieźle zarówno w agencjach reklamowych, firmach szkoleniowych, jak również urzędach publicznych. Wykształcenie pedagogiczne nie jest wyrokiem do pracy w szkole. W związku z rozwojem nowoczesnych technologii i upowszechnieniem Internetu przed pedagogami roztacza się także wizja kariery w branży e-learningowej. Filolodzy oprócz realizowania się jako tłumacze i nauczyciele mogą próbować swoich sił w centrach outsourcingowych, gdzie filologiczna elastyczność jest wysoko ceniona przez pracodawców. Każdy absolwent, który sprawnie operuje słowem mówionym i pisanym, może po odpowiednim przygotowaniu spróbować swoich sił w PR. Specjalizacja ekonomiczna otwiera w zasadzie każde drzwi. Absolwenci tego typu kierunków mogą się zaczepić także przy wsparciu firm produkcyjnych. Najistotniejsze w tym wszystkim są jednak: identyfikacja z celami firmy, element współdziałania, rozumienie specyfiki branży, w której działa pracodawca oraz szerokie spojrzenie na rynek.

Rynek pracownika, ale czy na długo?

Obserwując zmiany na rynku pracy student, absolwent i inny potencjalny pracownik mogą się uśmiechnąć od ucha do ucha. Jedyny warunek to odpowiednie kwalifikacje i – ewentualnie – doświadczenie. Podwyżki płac, zwiększająca się mobilność oraz ekspansja elastycznych form zatrudnienia pozwalają na czerpanie satysfakcji z pracy i życia prywatnego; umożliwiają też nieskrępowaną konsumpcję. Jednak jest się też czym martwić: nieustająca emigracja zarobkowa w końcu spowoduje, że rodzimi pracodawcy zaczną się wspierać tańszymi pracownikami ze Wschodu. Wybrzydzając w ofertach pracy i kaprysząc nad proponowanym wynagrodzeniem, warto już teraz pomyśleć o zbliżającej się nieuchronnie za jakiś czas brutalnej konkurencji na rynku pracy.

Raport "Trendy na rynku pracy" ukazał się w INFORMATORZE KARIERA 2008/09.